Domain, yani alan adı, web sitenizin internetteki adresidir: batihost.com gibi. Sunucular birbirini IP adresleriyle bulur, ama insanlar 4 rakamlık sayı dizilerini ezberlemez. Alan adı tam olarak bu sorunu çözer; DNS sistemi girdiğiniz ismi arka planda IP adresine çevirir ve tarayıcınızı doğru sunucuya götürür.
Bu rehberde alan adının nasıl çalıştığını, uzantı seçerken nelere bakmanız gerektiğini, satın alma adımlarını, yenileme ve transfer süreçlerini, marka koruma ipuçlarını ve alan adı alırken en sık yapılan hataları bulacaksınız.
Alan Adı Nasıl Çalışır?#
Bir alan adının yazılmasıyla sayfanın açılması arasında geçen süre genelde 50 milisaniyenin altındadır, ama arkada dört katmanlı bir sorgu zinciri döner:
-
Tarayıcı önbelleğe bakar#
Aynı adresi yakın zamanda ziyaret ettiyseniz IP adresi zaten tarayıcının ve işletim sisteminin önbelleğindedir; sorgu buraya kadar bile gelmez.
-
Çözümleyici kök sunucuya sorar#
İnternet servis sağlayıcınızın (ya da 1.1.1.1 gibi bir hizmetin) DNS çözümleyicisi, adın uzantısından sorumlu sunucuyu bulmak için kök sunuculara başvurur.
-
TLD sunucusu yetkili sunucuyu söyler#
.comuzantısından sorumlu sunucu, bu alan adının ad sunucularını (NS kayıtları) döndürür: örneğinns1.hostingfirmasi.com. -
Yetkili sunucu IP adresini verir#
Bu sunucudaki A kaydı, alan adının hangi IP’ye ait olduğunu söyler. Tarayıcı artık bağlanabilir.
Bu zincirin her adımı TTL süresi boyunca önbelleklenir. DNS değişikliklerinin “yayılması” dediğimiz gecikmenin sebebi de budur; ayrıntısını DNS kayıtları sayfasında ele aldık.
Alan Adının Yapısı#
Bir adres soldan sağa değil, sağdan sola okunur. panel.batihost.com örneğinde:
- .com
- Üst düzey alan adı (TLD). Hiyerarşinin en üstündeki parça.
- batihost
- İkinci seviye alan adı (SLD). Sizin kaydettiğiniz asıl isim.
- panel
- Alt alan adı (subdomain). Ek ücret ödemeden istediğiniz kadar oluşturabilirsiniz.
- Kök (nokta)
- Adresin sonunda görünmeyen bir nokta daha vardır:
batihost.com.DNS hiyerarşisinin köküdür.
blog.siteniz.com, mc.siteniz.com ya da api.siteniz.com için ayrı domain almanıza gerek yoktur; tek bir A veya CNAME kaydı yeterlidir.Hangi Uzantıyı Seçmelisiniz?#
Uzantı seçimi hem SEO hem de güven algısı açısından etkilidir. Hedef kitleniz nerede yaşıyorsa uzantı da ona göre seçilmelidir.
| Uzantı | Kime uygun | Notlar |
|---|---|---|
.com | Herkes | En güvenilen ve en çok aranan uzantı. Kısa adlar büyük ölçüde tükenmiş durumda. |
.com.tr | Türkiye pazarı | Yerel arama sonuçlarında güçlü sinyal, kurumsal güven algısı yüksek. |
.net | Teknik hizmetler, altyapı | Hosting, sunucu ve ağ projelerinde doğal durur. |
.org | Dernek, vakıf, açık kaynak | Ticari kullanımda beklenti uyuşmazlığı yaratabilir. |
.dev | Yazılım projeleri | HSTS ön yüklemeli: HTTPS zorunludur, HTTP ile hiç açılmaz. |
.io | Startup, SaaS | Yenileme ücretleri yüksek olabilir, sözleşmeyi okuyun. |
.xyz, .online | Dikkatli olun | İlk yıl çok ucuz, yenilemede fiyat katlanır; spam algısı riski var. |
Bir oyun sunucusu projesi yürütüyorsanız .com ya da .net tercih edin; oyuncular adresi arkadaşlarına sözlü olarak aktarır ve alışılmadık uzantılar yanlış yazılır. Alan adını Minecraft sunucunuza bağlamayı domain bağlama ve SRV kaydı sayfasında anlattık.
İyi Bir Alan Adı Nasıl Seçilir?#
Alan adı, markanızın en uzun ömürlü parçasıdır. Şu ölçütleri sırayla uygulayın:
- Kısa tutun. 6-14 karakter arası ideal. Uzun adlar yazım hatası üretir.
- Telefonda söylenebilir olsun. “Tire var mı?”, “ile mi ıle mi?” gibi sorular doğuran adlar reklam maliyetinizi artırır.
- Tire ve rakamdan kaçının.
en-iyi-sunucu-1.comhem akılda kalmaz hem amatör durur. - Türkçe karakter kullanmayın. IDN alan adları (ş, ğ, ı) teknik olarak mümkündür ama e-posta, SSL ve bazı uygulamalarda sorun çıkarır.
- Marka çakışmasını kontrol edin. Kayıt öncesi Türk Patent ve Marka Kurumu araması yapın; tescilli bir markayla çakışan ad sonradan elinizden alınabilir.
- Sosyal medya kullanıcı adlarını da kontrol edin. Aynı ismi tüm platformlarda alabiliyorsanız marka tutarlılığı sağlarsınız.
- Geçmişini araştırın. Daha önce spam veya yasa dışı içerik için kullanılmış bir ad, arama motorlarında ceza taşıyor olabilir.
Alan Adı Nasıl Satın Alınır?#
-
Uygunluk sorgusu yapın#
Kayıt kuruluşunun arama kutusuna istediğiniz adı yazın. Alınmışsa panel size benzer alternatifler ve farklı uzantılar önerir.
-
Kayıt süresini belirleyin#
En az 1 yıl. Uzun soluklu bir proje planlıyorsanız 2-3 yıl seçmek hem unutma riskini kaldırır hem de fiyat artışlarından korur.
-
Kayıt sahibi bilgilerini doğru girin#
Ad, adres ve özellikle e-posta adresi gerçek olmalı. Transfer onayları ve süre bitim uyarıları bu adrese gider. Alan adının kendisine ait bir e-posta adresi kullanmayın; alan adı sorun çıkarırsa uyarıyı da alamazsınız.
-
Ek hizmetleri değerlendirin#
WHOIS gizliliği ve transfer kilidi genellikle ücretsizdir ve açık olmalıdır. “Premium DNS” gibi ek paketleri, gerçekten ihtiyacınız olmadıkça ilk yıl almayın.
-
Otomatik yenilemeyi açın#
Ödeme yönteminizin süresi dolduğunda uyarı almak için kayıtlı kartınızın geçerlilik tarihini de takvime not edin.
-
Ad sunucularını ayarlayın#
Hosting firmanızın verdiği
ns1vens2değerlerini domain paneline girin. Bu değişiklik genellikle 1-4 saatte etkili olur.
Alan Adını Hosting veya Sunucuya Bağlama#
Alan adını aldıktan sonra tek başına hiçbir şey yapmaz; onu bir sunucuya işaret etmelisiniz. İki yol vardır.
1. Ad sunucularını değiştirmek (önerilen)#
Hosting firmanızın DNS altyapısını kullanırsınız. Kayıtları tek panelden yönetirsiniz, e-posta ve SSL kayıtları otomatik oluşturulur.
Ad sunucusu 1: ns1.hostingfirmaniz.com
Ad sunucusu 2: ns2.hostingfirmaniz.com2. DNS’i kendi tarafınızda tutup A kaydı vermek#
Kayıt kuruluşunun ya da Cloudflare gibi bir hizmetin DNS panelini kullanır, yalnızca A kaydını sunucunuza çevirirsiniz:
Tür Ad Değer TTL
A @ 203.0.113.45 3600
A www 203.0.113.45 3600
CNAME panel siteniz.com 3600Değişikliğin etkili olup olmadığını komut satırından doğrulayabilirsiniz:
# Linux / macOS
dig +short alanadiniz.com A
dig NS alanadiniz.com +short
# Windows
nslookup alanadiniz.com
nslookup -type=NS alanadiniz.comBir sunucu kiralamadan alan adı almanın pratik faydası sınırlıdır. Site barındıracaksanız web hosting tarafına, oyun sunucusu ya da özel uygulama çalıştıracaksanız VDS paketlerine göz atabilirsiniz.
Yenileme, Süre Dolması ve Kurtarma#
Alan adı süresi dolduğunda hemen kaybolmaz; kademeli bir süreç işler. Bu takvimi bilmek panik anında para kazandırır:
| Dönem | Süre | Ne olur? |
|---|---|---|
| Aktif | Kayıt süresi boyunca | Ad tamamen sizin. İstediğiniz zaman yenileyebilirsiniz. |
| Süre bitişi | 0. gün | Site ve e-posta durur. Bazı kuruluşlar park sayfası gösterir. |
| Ödemesiz dönem (grace) | Yaklaşık 30 gün | Normal ücretle yenileyebilirsiniz. |
| Kurtarma (redemption) | Yaklaşık 30 gün | Yüksek ek ücretle geri alınabilir. |
| Silinme (pending delete) | 5 gün | Hiçbir işlem yapılamaz. |
| Serbest | Sonrasında | Herkes kaydedebilir. Değerli adlar saniyeler içinde kapılır. |
Alan Adı Transferi#
Bir alan adını başka bir kayıt kuruluşuna taşımak istediğinizde adımlar şunlardır:
-
60 günlük bekleme kuralını kontrol edin#
Yeni kaydedilmiş ya da son 60 gün içinde transfer edilmiş bir ad tekrar transfer edilemez. Kayıt sahibi bilgilerini değiştirmek de bazı durumlarda bu kilidi tetikler.
-
Transfer kilidini kaldırın ve EPP kodunu alın#
Mevcut panelde “Registrar Lock” veya “Transfer Lock” kapatılır, ardından auth/EPP kodu istenir. Kod e-posta ile gelir.
-
Yeni firmada transfer talebi açın#
Alan adını ve EPP kodunu girin, bir yıllık transfer ücretini ödeyin. Bu ücret kayıt süresine bir yıl ekler, mevcut süreniz silinmez.
-
Onay e-postasını yanıtlayın#
WHOIS’teki yönetici adresine bir onay bağlantısı gelir. Onaylanmazsa transfer 5 gün sonra kendiliğinden iptal olur.
-
DNS kayıtlarını kontrol edin#
Transfer bazen DNS kayıtlarını sıfırlar. Taşımadan önce mevcut tüm kayıtların ekran görüntüsünü alın; A, MX ve TXT kayıtlarını yeniden girmeniz gerekebilir. E-posta kayıtlarınızı kaybetmemek için kurumsal e-posta ayarları sayfasındaki MX ve SPF örneklerini elinizin altında bulundurun.
Marka Koruma ve Yaygın Hatalar#
Alan adı seçiminde yapılan hatalar genelde geri dönüşü pahalı olanlardır:
- Yalnızca bir uzantı almak. Markanız tutarsa
.com,.com.trve.netvaryantlarını da kaydedip ana adrese yönlendirin. - Yazım hatalarını göz ardı etmek. Sık yapılan yanlış yazımların kaydedilmesi (typosquatting koruması) markanızı taklit sitelerden korur.
- Kayıt sahibi olarak çalışanın kişisel hesabını göstermek. Alan adı şirket adına kayıtlı olmalı; kişisel hesapta kalan alan adları personel ayrıldığında ciddi sorun olur.
- Ucuz ilk yıl fiyatına kanmak. Yenileme fiyatını satın almadan önce mutlaka görün. Bazı uzantılarda yenileme ilk yılın on katıdır.
- Alan adı ve hosting sözleşmelerini takip etmemek. İki hizmetin bitiş tarihini aynı takvim hatırlatıcısına koyun.
- İki adımlı doğrulamayı açmamak. Domain paneli, tüm dijital varlığınızın anahtarıdır; e-posta parolası ele geçirilen bir hesaptan alan adı çalınabilir.
Alan Adı ve SEO#
Alan adının arama sıralamasına etkisi hakkında çok abartılı bilgi dolaşır. Gerçekler şunlar:
- Anahtar kelime içeren alan adı tek başına ciddi bir avantaj sağlamaz. Marka adı seçmek uzun vadede daha güçlüdür.
- Ülke uzantıları coğrafi hedefleme sinyalidir.
.com.trTürkiye aramalarında dolaylı avantaj sağlar. - Alan adı yaşı doğrudan bir faktör değildir; eski adların avantajı biriktirdikleri bağlantılardan gelir.
- Alan adı değiştirmek risklidir. Mecbur kalırsanız her sayfayı yeni karşılığına 301 ile yönlendirin ve Search Console’dan adres değişikliği bildirin.
- www’lu ya da www’suz sürümden birini seçin ve diğerini ona yönlendirin. Kural örneği SSL ve HTTPS yönlendirme sayfasında.
Özetle#
Alan adı, projenizin en kalıcı parçasıdır ve teknik olarak satın alınmaz, kiralanır. Kısa, telefonda söylenebilir, tiresiz ve marka çakışması olmayan bir ad seçin; hedef kitleniz Türkiye’deyse .com ya da .com.tr ile ilerleyin. Kayıt sahibi bilgilerini gerçek girin ve iletişim e-postası mutlaka farklı bir alan adında olsun.
Kaydettikten sonra sırada iki iş var: ad sunucularını hosting sağlayıcınıza çevirmek ve DNS kayıtlarını yapılandırmak. İkincisi için A, CNAME, MX, TXT ve SRV kayıtları rehberiyle devam edin. Otomatik yenilemeyi açık tutmayı ve iki adımlı doğrulamayı etkinleştirmeyi de unutmayın.