FileZilla Kurulumu ve FTP ile Dosya Yükleme

FileZilla, hosting hesabınıza ya da sunucunuza bağlanıp dosya yüklemek ve indirmek için kullanılan ücretsiz bir istemcidir. FTP, FTPS ve SFTP protokollerinin üçünü de destekler; Windows, Linux ve macOS üzerinde tamamen aynı arayüzle çalışır. Tarayıcıdan dosya yöneticisine girip tek tek yükleme yapmaktan çok daha hızlıdır, özellikle yüzlerce dosyalık bir tema veya eklenti klasörünü aktarırken.

Bu rehberde kurulumdan başlayıp Site Yöneticisi ile kalıcı bağlantı tanımlamayı, protokoller arasındaki farkı, pasif modu, izin (chmod) ayarlarını ve destek taleplerinde en sık gördüğümüz bağlantı hatalarının çözümünü sırayla ele alıyoruz. Hosting kavramına yeniyseniz önce web hosting nedir sayfasına göz atmanız, buradaki adımların yerine oturmasını sağlar.

FileZilla Nedir, Neden Bu Kadar Yaygın?#

FileZilla açık kaynak bir dosya aktarım istemcisidir. Yaygın olmasının üç sebebi var: ücretsiz olması, üç büyük işletim sisteminde birebir aynı arayüzü sunması ve tek bir programda hem FTP hem SFTP desteklemesi. Bir ekipte kimi Windows kimi Linux kullanıyorsa, herkese tek bir araç öğretmek işi kolaylaştırıyor.

Sürükle bırak ile aktarım, aktarım kuyruğu, yarım kalan yüklemeyi kaldığı yerden sürdürme, dizin karşılaştırma ve senkronize gezinme gibi özellikleri var. Bunların hepsi ücretsiz sürümde. Ücretli “Pro” sürüm yalnızca bulut depolama protokolleri ekler; klasik hosting işleri için gerekmez.

Bağlanmadan Önce Elinizde Olması Gereken Bilgiler#

FileZilla’yı açmadan önce dört bilgiyi hazır edin. Bunlar hosting satın aldığınızda gönderilen “hesap bilgileri” e-postasında ya da müşteri panelinizde durur.

Sunucu (Host)

Alan adınız (alanadiniz.com), ftp.alanadiniz.com ya da doğrudan sunucu IP adresi. Alan adı henüz sunucuya yönlenmediyse IP kullanın.

Kullanıcı adı

cPanel hesabınızın kullanıcı adı ya da panelde ayrıca oluşturduğunuz FTP kullanıcısı. Alt FTP hesaplarında ad genelde kullanici@alanadiniz.com biçimindedir ve @ işaretinden sonrası dâhil yazılır.

Parola

İlgili hesabın parolası. Panel parolanızı değiştirdiyseniz FTP parolası da değişmiş olur.

Port

FTP ve açık FTPS için 21, örtük FTPS için 990, SFTP için 22. Sağlayıcınız farklı bir port verdiyse onu kullanın.

cPanel kullanıyorsanız bu bilgilerin tamamı FTP Hesapları bölümünde, “Yapılandırma dosyalarını yapılandır” bağlantısının altında listelenir. Panelin geri kalanını tanımak için cPanel kullanım rehberi sayfasına bakabilirsiniz. Oyun sunucusu paneline bağlanacaksanız bilgiler farklı yerde durur; onun için panele FTP ve SFTP ile bağlanma sayfası daha uygundur.

FTP, FTPS ve SFTP: Hangisini Seçmelisiniz?#

Bu üç kısaltma birbirine benziyor ama işleyişleri tamamen farklı. Aradaki farkı bilmemek, parolanızı yıllarca ağ üzerinde açıkta gezdirmenize yol açabilir.

Düz FTP neden kullanılmamalı? Çünkü FTP 1971 tarihli bir protokoldür ve şifreleme diye bir kavramın olmadığı bir dönemde tasarlanmıştır. Kullanıcı adınız, parolanız ve aktardığınız dosyaların içeriği ağ üzerinde okunabilir metin olarak gider. Aynı kablosuz ağdaki biri, sıradan bir paket dinleyicisiyle parolanızı ekranında görebilir. Kafe internetinden siteye dosya atmak tam olarak budur.

SFTP ise adındaki benzerliğe rağmen FTP ile akraba değildir; SSH protokolünün bir alt sistemidir. Tek bir port (22) üzerinden çalışır, ayrı veri kanalı açmadığı için güvenlik duvarlarıyla başı hiç derde girmez ve isterseniz parola yerine anahtarla kimlik doğrulama yapabilirsiniz. Anahtar üretimi için SSH anahtarı oluşturma sayfasına bakın.

Site Yöneticisi ile Kalıcı Bağlantı Tanımlama#

Üstteki hızlı bağlantı çubuğuna her seferinde adres yazmak yerine bağlantıyı bir kez tanımlayın. Site Yöneticisi’ni Ctrl+S ile ya da Dosya menüsünden açabilirsiniz.

1. Yeni site oluşturun#

   Site Yöneticisi penceresinde “Yeni site” düğmesine basın ve girişe anlamlı bir ad verin (örneğin Firma Sitesi — canlı). Birden çok siteniz varsa klasör oluşturup gruplayabilirsiniz.

2. Genel sekmesini doldurun#

   Protokolü ve bağlantı bilgilerini girin. Tipik bir SFTP tanımı şöyle görünür:

   Protokol       : SFTP - SSH File Transfer Protocol
   Sunucu         : alanadiniz.com
   Port           : 22
   Oturum türü    : Normal
   Kullanıcı      : kullanici
   Parola         : ••••••••

   Paylaşımlı hostingte SFTP yoksa protokolü “FTP - Dosya Aktarım Protokolü”, şifrelemeyi “Mümkünse açık FTP over TLS kullan” yerine “Açık FTP over TLS gerektir” olarak seçin. İkincisi, sunucu TLS vermezse bağlantıyı sessizce şifresiz kurmak yerine reddeder.

3. Aktarım sekmesinde modu belirleyin#

   Aktarım modunu Pasif bırakın. Eşzamanlı bağlantı sınırını da buradan ayarlayabilirsiniz; paylaşımlı hostingte 2 iyi bir değerdir, çünkü çoğu sunucu aynı kullanıcıdan gelen çok sayıda oturumu reddeder.

4. Gelişmiş sekmesinde başlangıç klasörünü verin#

   “Varsayılan uzak dizin” alanına doğrudan çalışacağınız klasörü yazarsanız her bağlantıda oraya düşersiniz:

   Varsayılan yerel dizin : C:\Projeler\firma-sitesi
   Varsayılan uzak dizin  : /public_html

5. Bağlanın ve sunucu anahtarını onaylayın#

   İlk SFTP bağlantısında FileZilla sunucunun anahtar parmak izini gösterir ve güvenip güvenmediğinizi sorar. “Bu ana bilgisayara daima güven” kutusunu işaretleyip kabul edin. Aynı sunucuya daha sonra bağlanırken bu uyarı yeniden çıkarsa dikkat edin — sunucu yeniden kurulmuş olabilir ya da araya biri girmiştir.

Aktif Mod ve Pasif Mod#

FTP, komut ve veri için iki ayrı bağlantı kullanır. Bu ikinci bağlantının kim tarafından açılacağı aktif ve pasif modu ayırır.

• Aktif mod: İstemci bir port açar ve “buraya bağlan” der; veri bağlantısını sunucu başlatır. Modem, router ve güvenlik duvarı dışarıdan gelen bu bağlantıyı hemen hemen her zaman engeller.
• Pasif mod: Sunucu bir port açar ve numarasını istemciye bildirir; bağlantıyı istemci başlatır. NAT arkasındaki normal bir ev ya da ofis ağında çalışan tek makul seçenek budur.

FileZilla varsayılan olarak pasif moddadır ve bunu değiştirmeniz gerekmez. Bir yerde takılırsanız Site Yöneticisi > Aktarım sekmesinden modu elle sabitleyin. Kendi sunucunuzu yönetiyorsanız pasif mod port aralığını FTP servisinde tanımlayıp o aralığı güvenlik duvarında açmanız gerekir; port açma mantığı için port nedir ve nasıl açılır sayfasına bakın.

Durum:   Bağlanılıyor 203.0.113.45:21...
Durum:   Bağlantı kuruldu, hoş geldiniz iletisi bekleniyor...
Yanıt:   220 ProFTPD Server ready.
Komut:   AUTH TLS
Yanıt:   234 AUTH TLS successful
Durum:   TLS bağlantısı kuruldu.
Komut:   PASV
Yanıt:   227 Entering Passive Mode (203,0,113,45,195,80)
Komut:   MLSD
Hata:    20 saniyelik hareketsizlikten sonra bağlantı zaman aşımına uğradı
Hata:    Dizin listesi alınamadı

Yukarıdaki gibi bir günlükte PASV yanıtı geliyor ama MLSD takılıyorsa, sorun kimlik doğrulamada değil veri kanalındadır. Sunucunun bildirdiği pasif port aralığı güvenlik duvarında kapalı demektir. Paylaşımlı hostingte bu sizin tarafınızda değil sunucu tarafında çözülür; sağlayıcınıza destek talebi açın.

Dosya Yükleme, Kuyruk ve Senkronize Gezinme#

Arayüz dört bölmeye ayrılır: solda yerel dizin ağacı ve dosyaları, sağda uzak dizin ağacı ve dosyaları, altta aktarım kuyruğu. Yükleme yapmak için soldaki dosyaları seçip sağa sürüklemeniz yeterli. Çift tıklamak da aynı işi görür.

Kuyruk mantığı burada önemli. FileZilla aktarımları tek tek değil kuyrukta biriktirerek yapar; işlem sürerken başka dosyalar ekleyebilirsiniz. Bir dosya hata alırsa kuyruğun altındaki “Başarısız aktarımlar” sekmesine düşer, oradan sağ tıklayıp yeniden kuyruğa alabilirsiniz. Bin dosyalık bir WordPress kurulumunu aktarırken üç beş dosyanın takılması olağandır; herşeyi baştan yüklemek yerine yalnızca o sekmeyi yeniden çalıştırın.

Senkronize gezinme#

Yerel ve uzak klasör yapınız birebir aynıysa (ki iyi bir çalışma düzeninde öyle olmalı) Görünüm menüsünden Senkronize gezinme özelliğini açın. Bu ayar açıkken soldaki panelde bir klasöre girdiğinizde sağdaki panel de aynı klasöre girer. Yanlış dizine dosya atma hatasını neredeyse tamamen ortadan kaldırır.

Dizin karşılaştırma#

Yine Görünüm menüsündeki Dizin karşılaştırma seçeneği, iki taraf arasındaki farkları renklendirir: yalnızca bir tarafta olan dosyalar ve sürümü farklı olanlar hemen göze çarpar. Karşılaştırmayı “dosya boyutu” yerine “değiştirilme zamanı” üzerinden yapmak genelde daha doğru sonuç verir.

Gizli Dosyaları Gösterme: .htaccess Nerede?#

Nokta ile başlayan dosyalar Unix dünyasında gizli sayılır. .htaccess, .env, .user.ini gibi dosyalar bu yüzden listede görünmez ve “ben bu dosyayı silmedim ki” paniğine yol açar. Dosya yerinde duruyor, sadece listelenmiyor.

Çözüm menüde: Sunucu > Gizli dosyaları göstermeye zorla. Seçeneği işaretledikten sonra dizini yenileyin (F5). FileZilla listeleme komutunu -a parametresiyle gönderir ve gizli dosyalar ortaya çıkar.

Bir uyarı: bu ayar sunucuya bağlıdır, bazı sunucular parametreyi yok sayar. O durumda dosyayı yerelde oluşturup yükleyebilir ya da panelin dosya yöneticisinden düzenleyebilirsiniz. .htaccess içeriğine dokunmadan önce mutlaka bir kopyasını indirin — tek satırlık bir yazım hatası tüm siteyi 500 hatasına düşürür. Kural örnekleri ve doğru söz dizimi için .htaccess dosyası kullanımı sayfası işinizi görür.

Dosya İzinleri (chmod) Nasıl Ayarlanır?#

Linux sunucularda her dosyanın sahibi, grubu ve üç haneli bir izin değeri vardır. FileZilla’da uzak paneldeki dosyaya sağ tıklayıp Dosya izinleri seçeneğini açarsınız; pencerede hem kutucuklar hem sayısal değer bulunur.

Rakamların mantığı basit: 4 okuma, 2 yazma, 1 çalıştırma demektir ve toplanır. 6 = 4+2 (oku, yaz), 7 = 4+2+1 (oku, yaz, çalıştır). Üç hane sırasıyla sahip, grup ve diğerleri içindir.

Bir klasörün tamamına uygulamak isterseniz “Alt dizinlere de uygula” kutusunu işaretleyin, ardından yalnızca dosyalara mı yoksa yalnızca dizinlere mi uygulanacağını seçin. Bu ayrım kritik: 644 değerini klasörlere uygularsanız çalıştırma izni gider ve klasörün içine girilemez, site anında çöker.

# SSH erişiminiz varsa aynı işi tek komutla yapabilirsiniz
find /home/kullanici/public_html -type d -exec chmod 755 {} \;
find /home/kullanici/public_html -type f -exec chmod 644 {} \;

# Hassas yapılandırma dosyasını sıkılaştırma
chmod 600 /home/kullanici/public_html/wp-config.php

SSH ile bağlanmayı bilmiyorsanız SSH ile sunucuya bağlanma sayfası başlangıç için yeterli. WordPress kuruyorsanız izinlerin doğru olması eklenti yüklemesinden medya yüklemesine kadar her şeyi etkiler; WordPress kurulumu sayfasında bu ayrıntılara da değiniliyor.

Sık Görülen FileZilla Hataları ve Çözümleri#

Sıralama önerisi: önce protokol ve portu, sonra kullanıcı adını, en son ağı kontrol edin. Bu üç adımı sırayla uyguladığınızda hataların büyük çoğunluğu ilk iki basamakta çözülür. Alan adınız yeni yönlendirildiyse DNS henüz oturmamış olabilir; kayıtların gerçekten yayıldığını DNS kayıtları sayfasındaki dig ve nslookup örnekleriyle doğrulayın.

Parola Saklama ve Güvenlik#

FileZilla, Site Yöneticisi’ndeki kayıtları kullanıcı profilinizdeki sitemanager.xml dosyasında tutar. Varsayılan ayarda parolalar bu dosyada düz metin olarak durur. Yıllardır bilinen ve tartışılan bir davranıştır; makinenize bulaşan sıradan bir bilgi hırsızı yazılım ilk iş bu dosyayı arar.

Windows : %APPDATA%\FileZilla\sitemanager.xml
Linux   : ~/.config/filezilla/sitemanager.xml
macOS   : ~/.config/filezilla/sitemanager.xml

Alınacak önlemler şunlar:

1. Ana parola belirleyin#

   Düzen > Ayarlar > Arayüz > Parolalar bölümünden “Ana parola ile kaydedilen parolaları koru” seçeneğini açın. Bu andan sonra kayıtlar şifrelenir ve FileZilla her açılışta ana parolayı sorar. Ana parolayı unutursanız kayıtlı parolalar geri getirilemez.

2. Ortak bilgisayarda parola kaydetmeyin#

   Aynı ekranda “Parolaları kaydetme” seçeneği var. Ofis bilgisayarı ya da başkasının erişebildiği bir makinede çalışıyorsanız doğru seçim budur.

3. Mümkünse parola yerine SSH anahtarı kullanın#

   SFTP bağlantılarında Site Yöneticisi’nde oturum türünü “Anahtar dosyası” yapıp özel anahtarınızı gösterebilirsiniz. Parola diskte hiç durmaz, anahtar da kendi parolasıyla korunur.

4. Ayrı ve dar yetkili FTP hesapları açın#

   Bir tasarımcıya erişim veriyorsanız ana cPanel hesabınızı vermeyin. FTP Hesapları bölümünden yalnızca ilgili klasöre (örneğin /public_html/tema) erişebilen bir kullanıcı oluşturun. İş bitince silin.

Panel Dosya Yöneticisi mi, FileZilla mı?#

Her ikisinin de yeri var. Tek bir yapılandırma dosyasında iki satır değiştirecekseniz panelin dosya yöneticisi daha hızlıdır; tarayıcı zaten açık. Ama yüzlerce dosyalık bir tema klasörünü, büyük bir yedeği ya da bir eklenti setini aktaracaksanız FileZilla belirgin şekilde öndedir: kuyruk yönetimi, yarıda kalanı sürdürme ve dizin karşılaştırma paneli tarayıcı arayüzünde bulamazsınız.

Kendi sunucunuzu yönetiyorsanız, yani bir VDS üzerinde barındırma yapıyorsanız FTP servisini hiç kurmayıp doğrudan SSH üzerinden SFTP kullanmak en temiz yaklaşımdır. Ek bir servis, ek bir port ve ek bir saldırı yüzeyi açmamış olursunuz. Aynı FileZilla, hiçbir şey kurmadan 22 numaralı porttan bağlanır. Yeni bir alt alan adı için klasör oluşturuyorsanız subdomain oluşturma sayfası kök dizin seçimini ayrıntılı anlatıyor.

Özetle#

FileZilla öğrenmesi yarım saat süren, sonrasında yıllarca aynı şekilde kullandığınız araçlardan biri. Aklınızda kalması gereken beş şey var: protokolü SFTP (22) ya da açık FTPS olarak seçin, düz FTP kullanmayın; bağlantıyı hızlı bağlantı çubuğuna değil Site Yöneticisi’ne tanımlayın; aktarım modunu pasif bırakın; .htaccess için gizli dosya gösterimini açın; klasörlere 755, dosyalara 644 verin ve 777’ye asla dokunmayın.

Parola tarafını da ihmal etmeyin — ana parola belirlemek otuz saniye sürüyor. Bağlantı kurulduktan sonraki adım genelde sitenizi HTTPS’e almak oluyor; SSL sertifikası kurulumu sayfasıyla devam edebilirsiniz.