Subdomain Oluşturma ve Kullanım Alanları

Subdomain (alt alan adı), sahip olduğunuz alan adının önüne nokta ile eklenen ayrı bir bölümdür. blog.alanadiniz.com, panel.alanadiniz.com ve play.alanadiniz.com adreslerinin üçü de aynı alan adına aittir; hiçbiri için ek alan adı ücreti ödemezsiniz. Teknik olarak her biri kendi klasörüne, kendi sertifikasına, hatta tamamen başka bir sunucuya işaret edebilir.

Bu rehberde alt alan adının alt klasörden farkını, cPanel üzerinden oluşturma adımlarını, DNS tarafında A ve CNAME seçimini, joker kaydı, kök dizin ayarını, SSL kapsamını ve oyun sunucusu için play adresiyle SRV kaydı kullanımını sırayla ele alıyoruz. Alan adı kavramına yeniyseniz önce domain nedir ve nasıl alınır sayfasına göz atın.

Subdomain Nedir ve Ne İşe Yarar?#

Bir alan adı hiyerarşik bir yapıdır ve sağdan sola okunur. blog.alanadiniz.com adresinde com üst düzey alan adı, alanadiniz sizin kaydettiğiniz isim, blog ise sizin serbestçe tanımladığınız alt alan adıdır. Üçüncü kısmı kimseye sormadan, panelinizden dakikalar içinde açarsınız.

Alt alan adı DNS açısından ayrı bir isimdir. Yani kendi A kaydı, kendi CNAME’i, kendi TXT ve SRV kayıtları olabilir. Web sunucusu açısından da ayrı bir sanal sunucudur: farklı bir klasöre, farklı bir PHP sürümüne ve farklı bir sertifikaya bağlanabilir. Bu esneklik, alt alan adını en çok şu işlerde kullanışlı kılar:

Subdomain, Alt Klasör ve Addon Domain Farkı#

Panelde üç ayrı kavram yan yana durur ve karıştırılır. Aralarındaki fark şu:

Alt klasör, dosya sisteminde public_html içinde bir dizin açmaktan ibarettir; DNS’e hiç dokunmazsınız. Subdomain ise yeni bir DNS ismi yaratır. Addon domain tamamen başka bir alan adını aynı hosting hesabına bağlar ve cPanel bunu perde arkasında yine bir subdomain olarak kurar — baskasite.com için sessizce baskasite.alanadiniz.com gibi bir kayıt oluşturur. Bu detay, addon domain’lerin bazen beklenmedik adreslerden açılmasının sebebidir.

cPanel’den Subdomain Oluşturma#

cPanel’in sürümüne göre menü biraz değişir. Yeni sürümlerde alt alan adları ayrı bir simge değil, Alan Adları (Domains) bölümü içindedir; eski sürümlerde “Subdomains” adında ayrı bir simge bulunur. İşin özü ikisinde de aynı.

1. Alan Adları bölümüne girin#

   cPanel ana ekranında Alan Adları (Domains) kutusunu açın ve “Yeni Alan Adı Oluştur” (Create A New Domain) düğmesine basın. Panelin genel yapısını tanımıyorsanız cPanel kullanım rehberi bölümleri tek tek gösteriyor.

2. Alt alan adını yazın#

   Alan adı kutusuna tam adı yazın: blog.alanadiniz.com. Eski arayüzde iki ayrı kutu vardır; ilkine yalnızca blog, ikinciden ana alan adını seçersiniz. Yalnızca harf, rakam ve tire kullanın; Türkçe karakter ve alt çizgi kabul edilmez.

3. “Belge kökünü paylaş” kutusunun işaretini kaldırın#

   Yeni arayüzde varsayılan olarak işaretli gelen bu kutu, alt alan adını ana sitenizle aynı klasöre bağlar. Ayrı bir site kuracaksanız işareti kaldırın; panel otomatik olarak public_html/blog yolunu önerir.

4. Kök dizini kontrol edin#

   Önerilen yolu olduğu gibi kabul edebilirsiniz ama bir kez okuyun. Yanlış bir yol, alt alan adının ana sayfanızı göstermesine ya da boş bir dizin listesi açmasına yol açar.

5. Oluşturun ve dosyaları yükleyin#

   Kaydettiğinizde cPanel hem klasörü açar hem DNS bölgesine A kaydını yazar. Dosyaları yüklemek için Dosya Yöneticisi’ni ya da FileZilla ile FTP bağlantısını kullanabilirsiniz.

Sunucudaki karşılığı:

/home/kullanici/public_html/            -> alanadiniz.com
/home/kullanici/public_html/blog/       -> blog.alanadiniz.com
/home/kullanici/public_html/test/       -> test.alanadiniz.com
/home/kullanici/panel_uygulamasi/       -> panel.alanadiniz.com (public_html dışında da olabilir)

Kök Dizin (Document Root) Doğru Seçilmezse Ne Olur?#

Destek taleplerinde en sık gördüğümüz subdomain sorunu bu. Belirtiler tanıdıktır: alt alan adı açılıyor ama ana sayfanın içeriğini gösteriyor, ya da “Index of /” diye bir dizin listesi çıkıyor, ya da 404 veriyor.

Ana sayfa içeriği çıkıyor

Kök dizin public_html’in kendisine ayarlanmış. “Belge kökünü paylaş” kutusu işaretli kalmış demektir. Yolu public_html/blog gibi ayrı bir klasöre çevirin.

Dizin listesi görünüyor

Klasör var ama içinde index.php ya da index.html yok. Uygulamayı yükleyin; geçici olarak dizin listelemesini .htaccess içinde Options -Indexes ile kapatın.

404 veya “Not Found”

Klasör hiç oluşmamış ya da elle silinmiş. Panelden alt alan adını düzenleyip kök dizini yeniden ayarlayın.

Beyaz sayfa

Uygulama yüklü ama PHP hatası veriyor. Hata günlüğüne bakın; genelde eksik veritabanı bağlantısı ya da yanlış dosya izni olur.

Bir alt alan adına WordPress kuracaksanız kurulumu doğrudan o klasöre yapın, ana kurulumu kopyalayıp yolları elle değiştirmeye çalışmayın. Adımlar için WordPress kurulumu sayfası yeterli.

DNS Tarafı: A Kaydı mı, CNAME mi?#

cPanel alt alan adını oluştururken DNS kaydını sizin adınıza yazar. Ama alan adınızın DNS’ini başka bir yerde (örneğin Cloudflare’de) yönetiyorsanız kaydı elle eklemeniz gerekir — panel yazdığı kaydın hiçbir hükmü olmaz, çünkü ad sunucuları artık başka bir yeri gösteriyordur.

Seçim kuralı basit: hedef sizin sunucunuzsa ve IP’si sabitse A kaydı, hedef başka bir hizmetse ve IP’si değişebiliyorsa CNAME.

Tür     Ad        Değer                          TTL     Açıklama
A       blog      203.0.113.45                   3600    Aynı sunucudaki klasör
A       panel     203.0.113.60                   3600    Ayrı bir VDS
A       play      203.0.113.90                   3600    Oyun sunucusu
CNAME   cdn       d1abc23xyz.cdn-saglayici.net    3600    Harici CDN
CNAME   destek    firma.destek-platformu.com     3600    Harici destek sistemi
CNAME   www       alanadiniz.com                 3600    Kök alan adına takma ad

CNAME kullanırken iki kural unutulmamalı. Birincisi, CNAME tanımlı bir adda başka hiçbir kayıt bulunamaz; destek için CNAME yazdıysanız aynı ada TXT doğrulama kaydı ekleyemezsiniz. İkincisi, kök alan adına (@) CNAME verilemez. Kayıt türlerinin tamamı ve bu kısıtların nedeni DNS kayıtları rehberinde anlatılıyor.

Joker (Wildcard) Subdomain Kullanımı#

Ad alanına yıldız (*) yazdığınız kayıt, ayrıca tanımlanmamış tüm alt alan adlarını karşılar. Yani ne-yazarsam-yazayim.alanadiniz.com aynı IP’ye gider.

Tür   Ad    Değer            TTL
A     @     203.0.113.45     3600
A     www   203.0.113.45     3600
A     blog  203.0.113.70     3600    <- açık kayıt, joker'i ezer
A     *     203.0.113.45     3600    <- geri kalan her ad buraya

Üç davranış kuralı var. Açıkça tanımlanmış bir kayıt daima joker kaydı ezer — yukarıdaki örnekte blog 70 numaralı IP’ye gider, joker devreye girmez. İkincisi, joker kaydın altında başka bir düğüm oluşturursanız o dal joker kapsamından çıkar. Üçüncüsü, joker kayıt DNS’i çözer ama web sunucusunun da o adı kabul etmesi gerekir; cPanel tarafında bunun için ad alanına * yazarak bir joker alt alan adı oluşturmanız gerekir.

Joker kayıt nerede işe yarar? Her müşteriye otomatik adres veren uygulamalarda (musteri1.alanadiniz.com, musteri2.alanadiniz.com), çok kiracılı SaaS kurulumlarında ve her dal için ayrı önizleme adresi üreten geliştirme akışlarında. Yani adları önceden bilmediğiniz her senaryoda.

SSL Sertifikası Alt Alan Adını Kapsar mı?#

Kendiliğinden kapsamaz. Bir TLS sertifikası yalnızca içinde adı geçen host adları için geçerlidir. alanadiniz.com ve www.alanadiniz.com için alınmış bir sertifika, blog.alanadiniz.com açıldığında tarayıcıda “bu sitenin güvenlik sertifikası güvenilir değil” uyarısı üretir.

Paylaşımlı hostingte cPanel’in AutoSSL özelliği yeni alt alan adını bir sonraki taramada kapsama alır. Tarama günde bir kez çalışır; beklemek istemiyorsanız SSL/TLS Durumu ekranından “AutoSSL’i Çalıştır” diyerek elle tetikleyebilirsiniz. Kendi sunucunuzu yönetiyorsanız sertifikayı elle üretirsiniz:

# Tek tek alt alan adı ekleyerek (HTTP-01 doğrulaması)
sudo certbot certonly --webroot -w /var/www/html \
  -d alanadiniz.com -d www.alanadiniz.com -d blog.alanadiniz.com

# Joker sertifika — DNS-01 doğrulaması zorunludur
sudo certbot certonly --manual --preferred-challenges dns \
  -d alanadiniz.com -d "*.alanadiniz.com"

# Sertifikanın hangi adları kapsadığını görme
openssl x509 -in /etc/letsencrypt/live/alanadiniz.com/cert.pem \
  -noout -text | grep -A 1 "Subject Alternative Name"

Joker sertifikanın önemli bir sınırı var: yalnızca tek katmanı kapsar. *.alanadiniz.com sertifikası blog.alanadiniz.com için geçerlidir ama test.blog.alanadiniz.com için değildir. İki katmanlı adlar kullanıyorsanız her katman için ayrı joker girmeniz gerekir. Sertifika kurulumunun tamamı SSL sertifikası kurulumu sayfasında.

Oyun Sunucusu İçin play.alanadiniz.com ve SRV Kaydı#

Oyunculara ham IP adresi vermek kötü bir alışkanlık. IP değiştiğinde herkesin adresi yenilemesi gerekir, hatırlanması zordur ve markanızla hiç ilgisi yoktur. Bunun yerine play ya da mc adında bir alt alan adı açın.

Sunucunuz varsayılan portta (Java Edition için 25565/TCP) çalışıyorsa tek bir A kaydı yeter:

Tür   Ad     Değer           TTL
A     play   203.0.113.90    3600

Oyuncu şunu yazar:  play.alanadiniz.com

Paylaşımlı barındırmada ya da aynı makinede birden çok sunucu çalıştırırken port 25565 olmayabilir. O zaman oyuncuların play.alanadiniz.com:25580 yazması gerekir — ki yazmazlar, unuturlar, yanlış yazarlar. Çözüm SRV kaydı:

Tür   Ad                     Değer                             TTL
A     play                   203.0.113.90                      3600
SRV   _minecraft._tcp.play   0 5 25580 play.alanadiniz.com      3600

Oyuncu yine sadece şunu yazar:  play.alanadiniz.com

# A kaydı doğrulama
dig +short play.alanadiniz.com A

# SRV kaydı doğrulama
dig +short SRV _minecraft._tcp.play.alanadiniz.com
# 0 5 25580 play.alanadiniz.com.

# Windows karşılığı
nslookup -type=SRV _minecraft._tcp.play.alanadiniz.com

Aynı mantık diğer oyunlar için de geçerli: FiveM sunucusuna fivem.alanadiniz.com, TeamSpeak’e ts.alanadiniz.com verebilirsiniz. Kendi makinenizi yönetiyorsanız portların açık olduğundan emin olun; birşey çalışmıyorsa önce DNS’i değil güvenlik duvarını kontrol edin. Barındırma tarafı için Minecraft sunucu paketleri ve VDS paketleri arasında seçim yapabilirsiniz.

SEO: Subdomain mi, Alt Klasör mü?#

Bu tartışma yıllardır sürüyor ve net bir “şu her zaman daha iyidir” cevabı yok. Arama motorları her ikisini de tarar ve dizine alır. Fark, sinyallerin nasıl biriktiğinde ve işi nasıl yönettiğinizde ortaya çıkıyor.

Alt klasör lehine olanlar: tüm içerik tek bir host altında toplanır, iç bağlantılar doğal biçimde kurulur, tek bir Search Console mülkü yeterli olur ve ana sitenizin biriktirdiği güven içeriğe daha kolay yansır. Blog, ürün rehberi, sözlük gibi ana markanın parçası olan içerikler için varsayılan tercih budur.

Subdomain lehine olanlar: tamamen ayrı bir teknoloji yığını kullanabilirsiniz (ana site PHP, uygulama Node.js), farklı bir sunucuda barındırabilirsiniz, üçüncü taraf bir hizmeti kendi alan adınızla sunabilirsiniz ve bir bölümün trafiği diğerini teknik olarak etkilemez. Destek sistemi, durum sayfası, müşteri paneli ve deneme kurulumları için doğru seçim subdomain.

Yayılma Süresi ve Doğrulama#

Yeni bir alt alan adı, hiç var olmamış bir isim olduğu için genellikle çok hızlı yayılır — aynı sunucudaki bir kayıt çoğu zaman dakikalar içinde açılır. “DNS 48 saat sürer” cümlesi ad sunucusu değişimi için geçerlidir, yeni kayıt eklemek için değil.

Tek gerçek gecikme sebebi negatif önbellek. Alt alan adını oluşturmadan önce o adresi tarayıcınıza yazdıysanız, çözümleyiciniz “böyle bir ad yok” yanıtını bölgenin SOA minimum değeri kadar saklar. Bu süre çoğu kurulumda 1 saattir ve bekleyip yeniden denemekten başka yapacak birşey yoktur.

# Kaydın yetkili sunucuda gerçekten yazıldığını doğrula (önbelleği atlar)
dig @ns1.hostingfirmaniz.com blog.alanadiniz.com A

# Genel çözümleyiciden bak
dig +short blog.alanadiniz.com A

# Zincirin nerede kırıldığını gör
dig +trace blog.alanadiniz.com

# Web sunucusunun bu adı tanıyıp tanımadığını test et
curl -sI https://blog.alanadiniz.com/ | head -n 5

nslookup blog.alanadiniz.com
Resolve-DnsName blog.alanadiniz.com -Type A

# Yerel DNS önbelleğini temizle
ipconfig /flushdns

Sıralama önerisi şu: önce yetkili sunucuya doğrudan sorun, kayıt oradaysa sorun sizin önbelleğinizdedir. Kayıt orada da yoksa panelde gerçekten kaydedilmemiş demektir. Kayıt var ama site açılmıyorsa sorun DNS’te değil web sunucusu yapılandırmasındadır — kök dizin ya da sanal sunucu tanımına bakın. Paylaşımlı hosting kullanıyorsanız ve adım adım gittiğiniz hâlde çözülmüyorsa sağlayıcınıza destek talebi açmak en hızlısı.

Özetle#

Subdomain oluşturmak dakikalar süren bir iş ama üç yerde hata yapmak kolay. Birincisi kök dizin: “Belge kökünü paylaş” kutusunu işaretli bırakırsanız alt alan adı ana sitenizi gösterir. İkincisi DNS: alan adınızın kayıtlarını harici bir yerde yönetiyorsanız cPanel’in yazdığı kaydın hükmü yoktur, kaydı orada da eklemeniz gerekir. Üçüncüsü sertifika: yeni ad otomatik kapsanmaz, AutoSSL taramasını bekleyin ya da elle çalıştırın.

Seçim tarafında pratik kural şu — içerik ana markanızın parçasıysa alt klasör, ayrı bir uygulama ya da ayrı bir sunucuysa subdomain. Oyun sunucusu için play alt alan adı ve gerekiyorsa SRV kaydı standart yaklaşımdır. Kayıt türlerini derinlemesine görmek isterseniz DNS kayıtları rehberiyle devam edin.