Minecraft Madencilik Rehberi ve Cevher Y Seviyeleri

Minecraft madencilik işinin tamamı tek bir soruya bakar: doğru Y seviyesinde misiniz? Cevherler dünyaya rastgele serpilmez; her biri belirli bir yükseklik bandında oluşur ve o bandın içinde bir tepe noktası vardır. Elmas ve redstone en altta, Y = -59 dolayında; altın Y = -16’da; demir Y = 16’da; bakır Y = 48’de; kömür ise yüzeye yakın, Y = 96 çevresinde yoğunlaşır. Doğru seviyeye inip doğru düzende kazdığınızda madencilik şans işi olmaktan çıkar.

Bu rehberde önce cevherlerin tam dağılımını veriyoruz, sonra deepslate katmanının kazı hızınızı nasıl değiştirdiğini, ardından branch mining ve strip mining düzenlerini ölçüleriyle anlatıyoruz. Sonunda da sunucu tarafına bakıyoruz: bir madencinin açtığı tünel, sunucunun chunk yükünü sandığınızdan çok daha fazla etkiler.

Bulunduğunuz yüksekliği görmek için Java Edition’da F3 tuşuna basmanız yeterli. Ekranın sol üstündeki satırdaki ortadaki sayı Y değerinizdir; bu ekranın geri kalanını F3 ve koordinat rehberimizde tek tek açıkladık.

Cevherler Hangi Y Seviyesinde Yoğunlaşır?#

Aşağıdaki tablo, 1.18 sonrası dünya üretimine göre her cevherin oluştuğu aralığı ve en sık göründüğü seviyeyi veriyor. Bu dağılım 26.2 “Chaos Cubed” sürümünde de aynıdır — cevher üretimine dokunulmadı.

Tablodan çıkan üç pratik sonuç var. Birincisi, elmas ve redstone aynı seviyede toplandığı için tek bir tünelde ikisini birden çıkarırsınız — Y = -59 bu yüzden klasik kazı derinliğidir. İkincisi, demir iki ayrı bantta oluşur: yeraltındaki bandı kazmak yerine bir dağ biyomunun yamacında yürüyerek de bolca demir toplayabilirsiniz. Üçüncüsü, zümrüt yalnızca dağ biyomlarında oluşur; ovada ne kadar kazarsanız kazın zümrüt bulamazsınız.

Deepslate Katmanı: Y = 0’ın Altında Ne Değişir?#

Y = 0 civarında taşın arasına deepslate karışmaya başlar; Y = -8’in altında ise artık her şey deepslate’tir. Görsel bir değişiklikten ibaret değil bu — deepslate normal taştan yaklaşık iki kat serttir. Aynı tünel, aynı kazmayla iki katı sürer.

Bunun tek bir pratik cevabı var: büyü. Efficiency V basılmış bir elmas kazma deepslate’i neredeyse anında kırar ve toplam kazı sürenizi yarıdan fazla kısaltır. Yanına Unbreaking III ekleyin ki kazmanız yolda ölmesin.

26.1 ile gelen küçük ama işe yarayan bir değişiklik daha var: stonecutter (taş kesici) artık deepslate ve taşı doğrudan cilalı (polished) ve tuğla (brick) varyantlarına kesebiliyor. Eskiden gereken ara adım kalktı. Madenden çuvalla deepslate ile dönüyorsanız inşaat malzemesine çevirmek artık tek adım.

Madene İnmeden Önce Çantada Ne Olmalı?#

Uzun bir kazı seansı 20-40 dakika sürer. Yarıda dönmek zorunda kalmamak için şu listeyi hazırlayın:

• 2 elmas kazma (Efficiency + Unbreaking) veya 4-5 demir kazma
• 2 yığın meşale — hem karanlıkta yaratık doğmasını engeller hem yol işaretidir
• 1 su kovası — lav acil durumu ve uzun düşüşlerde iniş noktası
• 1 yığın yiyecek (pişmiş biftek veya ekmek)
• 1 kürek — çakıl ve toprak cepleri için
• 2 yığın yığma taş — sütun çıkmak, lav kapatmak, boşluk doldurmak
• 1 kılıç ve kalkan — mağaraya açılma ihtimaline karşı
• 1-2 sandık — envanter dolduğunda yerinde depo
• 1 yatak — üste dönmeden doğma noktanızı taşımak için

Fire Resistance iksiri de listeye girebilir; lav gölüne düştüğünüzde kaybettiğiniz tam bir envanterin maliyetini düşünürseniz bir magma cream fazlasıyla ucuz kalıyor. İksir zincirinin tamamı iksir yapımı rehberimizde anlatılıyor.

Dal Madenciliği (Branch Mining) Nasıl Kurulur?#

Dal madenciliği, kırılan blok başına en çok cevheri veren yöntemdir. Mantığı basit: tek bir ana tünel açarsınız, oradan yanlara düzenli aralıklarla kollar çıkarırsınız. Üstten görünüşü şöyledir:

USTTEN GORUNUS   (A = ana tunel, D = yan dal, . = kirilmamis tas)

D D D D D D D D D D D D
. .                        <-- 2 blok tas birakilir
A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A   <-- ana tunel, 2 blok yuksek
. .
D D D D D D D D D D D D
. .
D D D D D D D D D D D D

1. Y = -59’a inin#

   Üssünüzden aşağı basamaklı bir tünel açın; asla doğrudan aşağı kazmayın. F3 ekranındaki Y değeri -59 olduğunda durun. Bu seviye elmas ve redstone yoğunluğunun tepe noktasına yakın, bedrock ise henüz yolunuza çıkmıyor.

2. Ana tüneli açın#

   1 blok genişliğinde, 2 blok yüksekliğinde düz bir tünel kazın ve 60-100 blok ilerleyin. Her 8-10 blokta bir duvara meşale koyun. Meşaleleri hep aynı duvara koyarsanız kaybolduğunuzda dönüş yönünü meşalelerin tarafından bulursunuz.

3. Dalları çıkarın#

   Ana tünelin iki yanından, aralarında 2 blok taş kalacak şekilde (yani her 3 blokta bir) 10-15 bloklu dallar açın. Dallar da 2 blok yüksek olmalı; tek blok yükseklikte kazmak tavandaki damarları kör noktada bırakır.

4. Damar bulunca çevresini tarayın#

   Bir damar gördüğünüzde hemen kırıp yolunuza devam etmeyin. Damarın etrafındaki blokları da açın — cevher damarları çoğu zaman göründüğünden birkaç blok fazla uzanır ve komşuda ikinci bir damar bulunabilir.

Tünel Aralığı Hesabı: Neden 3 Blokta Bir Dal?#

Aralık kararı bir denge işidir. 2 blok yüksek, 1 blok geniş bir tünelde iki yan duvarın, tabanın ve tavanın tamamını görürsünüz. Yani her dal, kendi genişliğinin bir blok sağını ve bir blok solunu da tarar. İki dal arasında 2 blok taş bırakırsanız, o iki bloğun ikisi de komşu dalların duvarında görünür hale gelir.

Aralığı 1 bloğa düşürürseniz hiçbir şey kaçırmazsınız ama kazdığınız tünel sayısı neredeyse ikiye katlanır. 4 blok ve üstüne çıkarsanız arada hiç görmediğiniz bir şerit kalır ve tek bloktan oluşan küçük damarlar tamamen ıskalanır. Pratikte hemen herkesin 3 blok aralıkta (2 blok taş) karar kılmasının sebebi bu.

Strip Mining: Katmanı Tamamen Boşaltmak#

Strip mining, ince tüneller yerine bir katmanın tamamını sökmektir. Örneğin Y = -59’da 16×16’lık bir chunk’ın tamamını 2 blok yüksekliğinde boşaltırsınız. Hiçbir damar kaçmaz, çünkü kelimenin tam anlamıyla her bloğa bakmış olursunuz.

Bedeli ağır: aynı hacim için kırdığınız blok sayısı kat kat artar. Bu yöntem yalnızca üç şart bir arada olduğunda mantıklıdır — Efficiency V kazmanız var, Haste II veren bir beacon kurmuşsunuz ve amacınız elmastan çok toplu deepslate, redstone ve lapis biriktirmek. Örneğin bir redstone düzeneği kurmadan önce yüzlerce redstone tozuna ihtiyacınız varsa strip mining doğru araçtır.

Kazıya başlamadan önce alanı işaretlemek isterseniz kendi sunucunuzda şu komutlar işinizi görür:

/tp @s ~ -59 ~
/gamerule doTileDrops true
/forceload add ~ ~ ~ ~

Komutların tam listesi ve hangi yetki seviyesini gerektirdikleri oyun içi komutlar sayfamızda.

Fortune mu, Silk Touch mu?#

İkisi aynı kazmaya basılamaz, o yüzden seçim yapmanız gerekir. Ayrım şurada: bazı cevherler kırıldığında doğrudan eşya düşürür (elmas, kömür, zümrüt, lapis, redstone), bazıları ise ham cevher düşürüp eritilmeyi bekler (demir, altın, bakır).

Fortune III

Doğrudan eşya düşüren cevherlerde düşen sayıyı çoğaltır. Tek elmas cevherinden 1 ile 4 arası elmas verir, uzun vadede damar başına ortalama iki katından fazlasını.

Silk Touch

Cevher bloğunun kendisini düşürür. Blokları taşımak, üste getirip Fortune’lu kazmayla kırmak ya da dekorasyonda kullanmak için idealdir. Ama tecrübe puanı düşmez — XP toplamak istiyorsanız Silk Touch ters teper.

Efficiency V

Verim değil hız büyüsüdür. Deepslate katmanında Fortune kadar değerlidir çünkü aynı sürede çok daha fazla blok kırarsınız.

Demir ve altında Fortune’un pratik faydası sınırlıdır; zaten fırına atacağınız için hızlı bir Efficiency kazma daha çok iş görür. Kararsız kalırsanız iki ayrı kazma taşıyın: biri Fortune III, diğeri Silk Touch. Envanterde iki slot yer kaplar, karşılığında hiçbir durumda yanlış aletle kalmazsınız.

Lav, Düşme ve Void: Madende Hayatta Kalmak#

Deepslate katmanında ölümlerin çoğu üç sebepten olur ve üçünün de basit birer önlemi var.

Lav. Y = -59 civarında lav gölleri sıktır. Kural şu: göz hizasından öne doğru kazmayın, ayak hizasındaki bloğu kırıp bir adım atın. Böylece lav çıkarsa size değil, önünüzdeki boşluğa akar. Su kovasını hızlı erişim çubuğunda tutun; akan lava dökülen su onu taşa, kaynak bloğunu obsidyene çevirir.

Düşme. Düşme hasarını hesaplamak kolay: düştüğünüz blok sayısından 3 çıkarın, kalan sayı can puanı olarak hasardır. Yani 13 blok düşüş 10 hasar, 23 blok düşüş 20 hasar — yani tam can bir oyuncu için ölüm demektir. Ayağınızın altında mağara tavanı olabileceğini hiç unutmayın; doğrudan aşağı kazmama kuralı tam olarak bunun içindir.

Void. Overworld’de void’e düşemezsiniz; en alttaki beş katman bedrock’tur ve hayatta kalma modunda kırılmaz. Void gerçek bir tehlike olarak yalnızca The End’de ve Nether’in bedrock tavanının üstünde karşınıza çıkar. Nether tavanında yürüyerek ancient debris arıyorsanız her adımınıza dikkat edin — orada bir hata affetmez. Netherite kazısının kendine has kuralları için netherite rehberimize bakın.

26.2’de Madencilik: Sulfur Caves Tuzağı#

26.2 “Chaos Cubed” ile yeraltına Sulfur Caves biyomu geldi. Lush caves ve dripstone caves ile aynı derinlik bandında oluşuyor, ama çok daha küçük ve parçalı. İçini sulfur ve cinnabar blokları kaplıyor, asit yeşili renkte sulfur havuzları ve yerden çıkan sulfur spike’lar var.

Madenci için kritik nokta şu: sulfur ve cinnabar normal taşın büyük kısmının yerini aldığı için bu biyomda cevher çok nadir oluşur. Yani tünelinizin ortasına bir sulfur caves çıkarsa güzel görünür ama verim düşer; kazıyı biyomun dışına doğru sürdürmek daha mantıklıdır. Cinnabar’ın da tamamen dekoratif olduğunu ekleyelim — kırıp saklamanın fonksiyonel bir karşılığı yok.

Küçük bir ayrıntı: sulfur bloğunu en hızlı kıran alet altın kazmadır (yaklaşık 0,2 saniye). Toplu sulfur toplayacaksanız yanınıza büyülü bir altın kazma almak zaman kazandırır. Tavandan sarkan sulfur spike’lara dikkat edin ama; düşerek altındakine hasar verirler.

Sunucuda Madencilik: Chunk Yükü ve Ayarlar#

Tek başınıza oynarken fark etmediğiniz bir şey sunucuda hemen kendini gösterir: kazı, chunk üretimi demektir. Daha önce hiç ziyaret edilmemiş bir yöne doğru ilerlediğinizde sunucu yeni chunk’lar üretmek zorunda kalır ve bu iş ana tick döngüsünde yapılır. Üç dört oyuncu aynı anda farklı yönlere açılırsa TPS gözle görülür biçimde düşer.

Destek taleplerinde en sık gördüğümüz senaryo tam olarak bu: “sunucu boşken sorunsuz, akşam beş kişi girince donuyor” diyen sunucuların çoğunda oyuncular haritanın kenarlarında yeni bölge açıyordur. Alınacak üç önlem var:

• Dünyayı önceden üretin. Chunk ön üretimi yaparsanız oyuncular gezerken üretim maliyeti ödenmez, çünkü chunk’lar zaten diskte hazırdır.
• World border koyun. Sınırsız harita, sınırsız disk ve sınırsız chunk üretimi demektir. Makul bir sınır hem diski hem CPU’yu korur.
• Görüş mesafesini abartmayın. view-distance ve simulation-distance değerlerini yükseltmek oyuncu başına yüklenen chunk sayısını kare oranında artırır.

Disk tarafı da önemlidir. Chunk okuma ve yazma yoğun bir I/O işidir; NVMe SSD ile SATA disk arasındaki gecikme farkı, kalabalık bir sunucuda doğrudan takılma olarak hissedilir. Batihost’un Minecraft sunucu paketleri yüksek saat hızlı Ryzen 9 işlemci ve NVMe SSD üzerinde çalışır; Minecraft’ın ana tick döngüsü tek çekirdekte döndüğü için burada belirleyici olan çekirdek sayısı değil saat hızıdır.

Madencilikle ilgili son bir sunucu notu: yerde biriken eşyalar. Uzun bir strip mining seansında yüzlerce blok yere düşer ve her biri ayrı bir entity’dir. Kazdığınız yere ara ara sandık koyup boşaltmak yalnızca envanteriniz için değil, sunucunun tick süresi için de iyilik olur.

Sık Yapılan Hatalar#

• Y = 11’de kazmak. Eski sürümlerden kalma bir alışkanlık. 1.18 sonrası dünya üretiminde elmas için doğru seviye -59’dur.
• Tek blok yüksek tünel açmak. Kazma sayısını düşürür ama tavandaki damarları göremezsiniz.
• Büyüsüz kazmayla deepslate’e inmek. Aynı iş iki katı sürer; Efficiency’siz bir seans yarım seans demektir.
• Zümrüt için ovada kazmak. Zümrüt yalnızca dağ biyomlarında oluşur, seviye ne olursa olsun ovada çıkmaz.
• Meşaleyi rastgele koymak. Hep aynı duvara koyun; kayboldugunuzda tek pusulanız o olur.
• Envanteri son bloğa kadar doldurmak. Dönüş yolunda bir lav gölüne düşerseniz herşey yanar. Ara ara sandığa boşaltın.

Özetle#

Madencilik üç karara indirgenir. Birincisi derinlik: elmas ve redstone için Y = -59, altın için -16, demir için 16 veya dağ yamacı, bakır için 48, kömür için 96. İkincisi alet: deepslate katmanına inmeden önce Efficiency ve Unbreaking basılmış bir kazma, yanında bir Fortune III. Üçüncüsü düzen: 2 blok yüksek ana tünel ve her 3 blokta bir yan dal.

Sunucuda oynuyorsanız bir dördüncü karar daha var: haritayı önceden üretin ve bir sınır koyun. Böylece kazı yaparken sunucu chunk üretmekle uğraşmaz, siz de tünelin ortasında donmazsınız. Kazmayı ve meşaleyi henüz üretmediyseniz yapım tarifleri sayfamız ilk durağınız olsun.