Minecraft’ta Otomatik Tarla (Buğday, Havuç, Patates)

Minecraft’ta otomatik tarla kurmanın temeli üç sayıyı bilmektir: ekinin kendi bloğunda ışık seviyesi 9, su kaynağına en fazla 4 blok mesafe ve ekim düzeninde çapraz komşuluktan kaçınma. Bu üçünü doğru kurarsanız buğday, havuç ve patates tarlanız kendiliğinden olgunlaşır; geriye yalnızca hasadı otomatikleştirmek kalır.

Bu rehberde önce ekinlerin arka planda nasıl büyüdüğünü rakamlarıyla anlatıyoruz, sonra tek düğmeyle hasat eden yarı otomatik tarlayı, gözlemci (observer) ve piston ile çalışan tam otomatik hatları ve çiftçi köylü düzenini adım adım kuruyoruz. Son bölümde de kendi sunucunuzda çiftliğin neden vanilla hızında çalışmadığını ve hangi ayar dosyalarına bakmanız gerektiğini görüyorsunuz. Redstone tarafında yeniyseniz önce redstone başlangıç rehberini okumanız işinizi çok kolaylaştırır.

Ekin Büyüme Mekaniği: Işık 9, Su 4 Blok#

Ekinler zamanla değil rastgele tick ile büyür. Oyun her tick’te yüklü her chunk bölümünden rastgele bloklar seçer; seçilen blok bir ekinse büyüme denemesi yapılır. Bu denemenin başarılı olma ihtimalini tarlanın kalitesi belirler.

İki katı şart var:

• Işık: Bitki bloğunun kendisinde ışık seviyesi 9 veya üzeri olmalı. Üstteki blokta değil, ekinin durduğu yerde ölçülür.
• Su: Tarla toprağının (farmland) sulu sayılması için su, yatayda en fazla 4 blok uzakta ve aynı seviyede ya da bir seviye üstte olmalı.

Bu iki şart sağlandıktan sonra devreye hız puanı girer. Puan şöyle hesaplanır:

Büyüme ihtimali 1 / (floor(25 / hız) + 1) formülüyle bulunur. Üç örnek:

Sıra düzeninde ekilmiş, tamamen sulu tarla
  hız = 4 + 6 = 10   ->  1 / (floor(25/10) + 1) = 1/3

Bütün kareler dolu ekilmiş, tamamen sulu tarla (ceza uygulanır)
  hız = 10 / 2 = 5   ->  1 / (floor(25/5) + 1) = 1/6

Susuz, çevresi kuru tarla
  hız = 2 + 2 = 4    ->  1 / (floor(25/4) + 1) = 1/7

Işıklandırmayı doğru yapmak#

Gündüz gökyüzü ışığı 15’tir, sorun yoktur. Gece veya kapalı tarlada ışığı siz vermelisiniz. Meşaleyi (torch) ekinlerin arasına, onlarla aynı yükseklikte koyun; tavana asılan tek bir meşale geniş tarlanın kenarlarını 9’un altında bırakır. Kalıcı çözüm için ışık seviyesi 15 veren ışıltı taşı (glowstone) veya deniz feneri (sea lantern) bloklarını tarla zemininin içine gömebilirsiniz. Işık seviyesini oyun içinde kontrol etmek için F3 hata ayıklama ekranını kullanın; F3 ekranını okumayı anlatan sayfada hangi satıra bakacağınız yazıyor.

Klasik 9×9 Tarla Düzeni#

Tek su kaynağı bloğunun her yönde 4 blok sulaması, en verimli temel şeklin ortasında su olan 9×9’luk kare olduğu anlamına gelir. Toplam 80 tarla toprağı elde edersiniz.

T T T T T T T T T
T T T T T T T T T
T T T T T T T T T
T T T T T T T T T      S = su kaynağı bloğu
T T T T S T T T T      T = sulanmış tarla toprağı (farmland)
T T T T T T T T T
T T T T T T T T T
T T T T T T T T T
T T T T T T T T T

Sıra Ekimi mi, Tam Dolu Ekim mi?#

Yukarıdaki tablodaki “yarıya iner” satırı bu bölümün tamamını açıklıyor. Aynı ekinden çapraz komşuda varsa ya da hem kuzey-güney hem doğu-batı ekseninde aynı anda varsa, o bitkinin hız puanı ikiye bölünür. Bunu engellemenin yolu ekinleri tek eksende sıra sıra ekmek ve aralarında bir boş tarla toprağı bırakmaktır:

B B B B B B B B B      B = buğday ekili
. . . . . . . . .      . = boş ama sulanmış tarla toprağı
B B B B B B B B B
. . . . . . . . .
B B B B S B B B B
. . . . . . . . .
B B B B B B B B B

Bu düzende ekin sayısı yarıya iner ama her bitki iki kat hızlı büyür. Toplam verim kabaca aynı kalır; kazancınız başka yerdedir: tohum ihtiyacınız yarıya iner, hasat aralığı kısalır ve tarlanın tamamı aynı anda olgunlaştığı için tek yıkamada temiz hasat alırsınız. Tarlayı el ile hasat ediyorsanız sıra ekimi belirgin şekilde daha konforludur; kemik unu ile hızlandırılan bir tarlada ise tam dolu ekim daha çok toplam ürün verir.

Su ile Hasat Eden Yarı Otomatik Tarla#

En sağlam ve en ucuz otomasyon budur: tek düğmeye basarsınız, su tarlayı süpürür, ekinler kopar ve huni (hopper) hattı hepsini sandığa taşır. Redstone bilgisi neredeyse hiç gerektirmez.

1. Zemini ve toplama kanalını kazın#

   9×9 tarlanın bir ucuna, tarlanın hemen önünde kalacak şekilde 1 blok derinliğinde bir kanal açın. Kanalın altına yan yana huniler dizin ve hunileri bir sandığa (chest) bağlayın. Huni yönünü ayarlarken sandığa çömelerek (shift + sağ tık) yerleştirmeyi unutmayın.

2. Tarla toprağını hazırlayın#

   Çapa (hoe) ile 9×9 alanı işleyin, ortadaki bloğu kazıp su kovasıyla doldurun. Tarlanın etrafını bir blok yükseltin ki su dışarı taşmasın.

3. Su dağıtıcısını kurun#

   Tarlanın kanala en uzak kenarına, tarla seviyesinden bir blok yukarıya bir dağıtıcı (dispenser) yerleştirin ve içine bir su kovası koyun. Dağıtıcının ağzı tarlaya bakmalı.

4. Düğmeyi bağlayın#

   Dağıtıcının arkasına bir düğme (button) veya kol (lever) koyun. Düğmeye basınca su akar ve olgun ekinleri kırıp kanala süpürür; ikinci kez basınca su kovaya geri döner.

5. Tohumu geri ekin#

   Sandıktan tohumları alıp tekrar ekin. Bu adımı da otomatikleştirmek isterseniz bir sonraki bölümdeki çiftçi köylü düzenine geçin.

Observer ve Piston ile Tam Otomatik Hatlar#

Gözlemci (observer) bir bloğun durum değişimini görüp tek darbelik redstone sinyali üretir. Bu, şeker kamışı (sugar cane) ve bambu (bamboo) gibi yukarı doğru yeni blok ekleyerek büyüyen bitkiler için mükemmeldir: yeni blok oluştuğu anda observer tetiklenir.

Şeker kamışı için temel birim üç bloktan oluşur:

1. En alta şeker kamışını dikin#

   Kum, kırmızı kum, toprak veya çim bloğunun üstüne, yanında su olacak şekilde şeker kamışını dikin.

2. İkinci seviyeye pistonu koyun#

   Kamışın ikinci blok seviyesine, kamışa bitişik bir piston yerleştirin. Piston uzayınca kamışın üst kısmını kıracak, en alttaki blok yerinde kalıp büyümeye devam edecek.

3. Üçüncü seviyeye gözlemciyi koyun#

   Kamışın üçüncü segmentini gören bir observer yerleştirin ve çıkışını pistona bağlayın. Kamış üçüncü bloğa uzadığı anda observer sinyal verir, piston kamışı kırar.

4. Toplama hattını kurun#

   Kırılan kamışın düştüğü yere su akıntısı veya huni hattı yerleştirip sandığa bağlayın. Bu birimi yatayda istediğiniz kadar yan yana çoğaltabilirsiniz.

Buğday, havuç ve patateste aynı yöntem işe yaramaz: observer ekinin her büyüme aşamasında tetiklendiği için henüz olgunlaşmamış ekini hasat edersiniz. Bu üç ekinde ya yukarıdaki su yıkamasını bir redstone saatine bağlayın ya da köylü kullanın.

Çiftçi Köylü ile Tam Otomatik Tarla#

Composter’a bağlanmış bir çiftçi (farmer) köylü, olgun buğday, havuç, patates ve pancarı kendisi hasat eder ve boşalan yere yeniden eker. Envanteri dolduğunda fazla ürünü yere atar. Tarlanın altına yerleştirdiğiniz huni hattı ya da rayda duran bir hopper minecart bu ürünleri sandığa taşır — böylece hiç dokunmadan çalışan bir tarlanız olur.

Kurulum kısaca şöyledir: 9×9 tarlanın ortasına bir composter koyun, işsiz bir köylüyü tarlaya taşıyıp çevresini çitle kapatın, tarla toprağının bir altına huni hattı çekin. Köylünün meslek edinmesi ve çalışma programı hakkında ayrıntı için köylü ticareti rehberine bakın; aynı köylü grubunu demir üretimi için de kullanacaksanız demir golem çiftliği sayfası tasarımı tamamlar.

Kemik Unu ve Composter Döngüsü#

Kemik unu (bone meal) ekini rastgele 2-5 büyüme aşaması ileri atar. Sekiz aşamalı buğdayda genelde iki üç kemik unu gerekir. Kemik unu üretimini de kapalı bir döngüye çevirebilirsiniz:

• Hasattan çıkan fazla tohum ve ürünleri bir huni ile composter’a besleyin.
• Composter dolunca kemik unu üretir; altına koyduğunuz ikinci huni kemik ununu sandığa taşır.
• Sandıktaki kemik ununu bir dağıtıcıya koyup tarlaya doğrultursanız, düğmeye her basışta ekinleri toplu hızlandırabilirsiniz.

Hasat verimlerini bilmek stoklarınızı planlamanıza yardım eder:

Havuç ve patates tarlayı büyütmek için en kolay ekinlerdir çünkü ürünün kendisi yeniden ekilir. Hayvan beslemek için buğday ve havuç stoğu tutmanız gerekiyorsa hayvan çiftliği rehberindeki yem listesi hangi ekini ne kadar üretmeniz gerektiğini gösterir.

Sunucuda Tarla Neden Yavaş Çalışır?#

Tek oyunculu dünyada kusursuz çalışan tarla, kendi sunucunuzda “duruyor” gibi görünebilir. Bunun sebebi neredeyse hiçbir zaman tasarım değil, sunucu tarafıdır.

1. Chunk yüklü değil#

Ekin büyümesi rastgele tick’e bağlıdır ve rastgele tick yalnızca yüklü chunk’larda çalışır. Oyuncu uzaklaşınca tarla tamamen donar. Çözüm chunk’ları sabitlemektir:

/forceload add -320 512 -272 560
/forceload query
/forceload remove -320 512 -272 560

Koordinatları tarlanın köşelerinden alın. Kalıcı olarak yüklü chunk sayısını abartmayın; her sabitlenmiş chunk sunucunuza sürekli tick yükü bindirir. Büyük dünyalarda önce chunk ön üretimi yapmanız hem gecikmeyi hem disk parçalanmasını azaltır.

2. randomTickSpeed değiştirilmiş#

Varsayılan değer 3’tür. Bazı sunucu sahipleri lag için bunu düşürür ve tarımı farkında olmadan yavaşlatır. Kontrol edip geri almak için:

/gamerule randomTickSpeed
/gamerule randomTickSpeed 3

3. Spigot/Paper büyüme çarpanları#

Spigot tabanlı sunucularda (Spigot, Paper, Purpur) spigot.yml içindeki growth bölümü ekin büyüme denemelerini yüzde olarak kısabilir. Varsayılanların 100 olduğundan emin olun:

world-settings:
  default:
    growth:
      wheat-modifier: 100
      carrot-modifier: 100
      potato-modifier: 100
      beetroot-modifier: 100
      cane-modifier: 100
      bamboo-modifier: 100

Bu dosyanın tamamını ve hangi değerin neyi etkilediğini paper.yml, spigot.yml ve bukkit.yml optimizasyon rehberinde bulabilirsiniz.

4. Yedek almadan büyük çiftlik kurmayın#

26.1 ile dünya klasör yapısı kökten değişti. Bölge dosyaları artık şu yolda durur:

world/
  dimensions/
    minecraft/
      overworld/
        region/          <-- Overworld bölge dosyaları
      the_nether/
        region/
      the_end/
        region/
  players/

Eski world_nether/DIM-1/ yolları artık geçerli değildir. Ayrıca 26.1’e yükselttikten sonra eski sürüme geri dönülemez; büyük bir çiftlik kurmadan veya sürüm yükseltmeden önce mutlaka tam yedek alın. Yedekleme rehberi hangi klasörleri kopyalamanız gerektiğini tek tek listeliyor.

Çiftlik Yoğun Sunucular İçin Donanım#

Redstone hatları, huni zincirleri ve sabitlenmiş chunk’lar tek çekirdek üzerinde çalışan ana tick döngüsüne yüklenir. Minecraft’ta belirleyici olan çekirdek sayısı değil saat hızıdır; bu yüzden çiftlik ağırlıklı survival sunucularında yüksek frekanslı işlemci tercih edilmelidir.

Java heap değerini pakete göre verin: 8 GB pakette -Xms6G -Xmx6G, 16 GB pakette -Xms14G -Xmx14G. Kendi donanımınızı kurmak yerine hazır bir paketle başlamak isterseniz Batihost Minecraft sunucu paketleri NVMe diskli Ryzen sunucular üzerinde çalışır ve 156 TL’den başlar.

Sık Yapılan Beş Hata#

• Meşaleyi tavana asmak. Işık ekinin kendi bloğunda ölçülür; tavandaki tek meşale tarlanın kenarlarını karanlıkta bırakır.
• Tarlayı tamamen doldurmak. Aynı ekin çapraz komşuda olduğu anda hız yarıya iner. Sıra ekimi yapın.
• Su bloğunu 4 bloktan uzağa koymak. Kuru toprak ekinleri yarı hızda büyütür; tarlanın köşeleri hep geri kalır.
• Tarlaya atlayarak girmek. Ekinin üstüne düşmek onu kırar. Kenara çit çekin veya yol bırakın.
• Chunk sabitlemeyi unutmak. Sunucuda en sık karşılaşılan “çiftliğim çalışmıyor” şikayetinin sebebi budur.

Özetle#

Otomatik tarlanın sırrı karmaşık redstone değil, doğru sayılardır: ekinin bloğunda ışık 9, suya en fazla 4 blok, sıra ekimiyle çapraz komşuluktan kaçınma. Bu üçünü kurduktan sonra hasadı otomatikleştirmek kolaydır — buğday, havuç ve patateste su yıkaması ya da çiftçi köylü, şeker kamışı ve bambuda observer + piston hattı işi bitirir. Kendi sunucunuzda çalıştıracaksanız chunk sabitlemeyi ve spigot.yml büyüme çarpanlarını kontrol etmeyi unutmayın; bu iki ayar, tasarımı kusursuz olan çiftliklerin bile durmasının en yaygın sebebidir.